پياده سازي سيستم مديريت انرژي در یک سازمان ISO 50001:2011

بهینه سازی عملکرد انرژی در سازمان­های مختلف مستلزم به کارگیری روش­ها و الزامات مدون و اجرایی است تا بهبود مستمر عملکرد انرژی در بخش­های مختلفی همچون تجهیزات، پرسنل، تولید، تعمیر و نگهداری و ... حاصل شود. سیستم مديريت انرژي به عنوان ابزاري موثر در بهره وري محسوب مي گردد که اين امر بالاخص در بخش هاي توليد و خدمات نقش به سزايي خواهد داشت . لذا تعريف هاي مختلفي بر حسب طيف وسيع آن وجود خواهد داشت که در کل جنبه هاي اصلي مديريت انرژي در آنها نمايان مي باشد. دو تعريف عمومي براي مديريت انرژي به شرح زير مي باشند:

- استفاده موثر از انرژي براي به حداکثر رساندن سود (حداقل سازي هزينه) و ارتقاء موقعيت رقابتي واحد توليدي

-استراتژي تنظيم و بهينه سازي انرژي، با استفاده از سيستمها و روش هاي کاهش انرژي در توليد بر واحد محصول، توام با ثابت نگه داشتن و يا کاهش کل هزينه هاي توليد محصول، از اين سيستم ها و يا به طور کلي مديريت انرژي بهبود مصرف انرژي در يک سازمان بدون تاثير بر کيفيت يا کميت محصول مي باشد.


اهداف مديريت انرژي

انرژي و به ويژه انرژي ارزان از مهمترين عوامل توسعه و به ويژه توسعه صنعتي و رفاه است. بنابر اين اعمال مديريت انرژي در صورتي مفيد خواهد بود که ضمن دستيابي به هدف هاي مربوطه با افزايش بهره وري به حمايت از توسعه، رفاه و امنيت ملي و حفظ محيط زيست منجر شود. براي مديريت انرژي اهداف زير مي توان بر شمرد:

  - دستیابی و حفظ بهینه مصرف انرژی در سراسر سازمان
  - به حداقل رساندن هزینه ها و ضایعات انرژی بدون تاثیر بر کمیت و کیفیت تولید
  - به حداقل رساندن اثرات زیست محیطی
  - تعیین پتانسیل ها و فرصت های صرفه جویی انرژی
  - طرح ریزی انرژی بر مبنای نیازهای سازمان و الزامات قانونی
  - تحلیل مصرف انواع حامل های انرژی
  - بررسی اثر بهبود عملکرد انرژی بر میزان انتشار آلاینده های زیست محیطی
  - مديريت فعال و ممتد هزينه انرژي و توليد
  - تعيين نحوه بکارگیری و استفاده از تکنولوژي هاي جديد
  - استفاده بهينه و منطقي از منابع طبيعي
  - کمک به گسترش عمر ذخائر انرژي
  - توسعه اقتصادي
  - انطباق با قوانین مرتبط با انرژی در سطح ملی و بین المللی
  - دخیل نمودن مدیریت ارشد سازمان در حوزه انرژی
  - ادغام سیستم مدیریت انرژی در سایر سیستم های استقرار یافته در سازمان


اهداف استانداردسازي مديريت انرژي

بيشتر اهداف ارتقاء راندمان انرژي تا کنون از طريق تغيير نحوه مصرف انرژي يا نصب سيستم ها و فناوري هاي جديد به دست آمده اند. سيستم هاي تعيين شده در مديريت انرژي به صورت مقطعي موثر بوده و روش هاي بهبود مداوم تعيين و يا اجرا نشده اند.

اولويت استانداردسازي مديريت انرژي تعيين روشي براي يکپارچه سازي روش هاي ارتقاء راندمان انرژي در صنايع و يا سازمان هاي تجاري به صورت مداوم و همراه با بهبود مداوم مي باشد. از طرفي بيشتر طرح ها و سيستم هاي پياده شده مديريت انرژي تا کنون بر اساس استاندارد هاي مديريتي ايزو ۹۰۰۱ و ۱۴۰۰۱ طراحي مي شوند. لذا لزوم يک خط مشي و روش اجرايي بين المللي که معيارهاي فني مرتبط با مديريت انرژي را به طور خاص داشته باشد و در سطح بين المللي مورد توافق باشد، کاملا مشهود است.

امروزه استاندارد هاي بين المللي زبان مشترک دنيا بوده و به عنوان ابزارهاي مناسب براي تسهيل روابط تجاري و ديگر فعاليت هاي اقتصادي و اجتماعي شناخته مي شوند. لذا استاندارد مديريت انرژي در قالبي وسيع تر مي تواند به عنوان يک وجه مشترک جهاني در کاربرد انرژي و حفظ محيط زيست در آيد. استاندارد مديريت انرژي داراي ويژگيهاي خاصي خواهد بود که آنرا از ساير استاندارد هاي مديريتي متمايز خواهد نمود:

  - استاندارد سیستم مديريت انرژي ترکيبي از الزامات فني و مديريتي با موضوع خاص انرژي مي باشد .
 - استاندارد سیستم مديريت انرژي منجر به کاهش هزينه توليد بدون تاثير بر کيفيت و کميت توليد خواهد شد.
 - استاندارد سیستم مديريت انرژي داراي منافع مالي مي باشد.
 - استاندارد سیستم مديريت انرژي جنبه تبليغاتي نخواهد داشت .
 - پياده شدن استاندارد سیستم مديريت انرژي در يک سازمان علاوه بر داشتن منافع براي سازمان داراي منافع ملي و جهاني خواهد بود.
 - الزامات استاندارد سیستم مديريت انرژي ملموس و قابل اندازه گيري مي باشند.
 - استاندارد سیستم مديريت انرژي بر زيست محيط تاثير گذار خواهد بود.

 

بر اساس تجربیات حاصل شده در مدیریت انرژی در کشورهای توسعه یافته سازمان­های بین المللی در تکاپوی ایجاد الگویی یکسان و انعطاف پذیر برای مدیریت انرژی بودند که حاصل آن تدوین استانداردهای بین­المللی سیستم مدیریت انرژیEN ۱۶۰۰۱ و ISO ۵۰۰۰۱ می باشد.